"Bu ay ne kadar tahsil ettik?" sorusu tahsilat ekibinin performansını anlatmaya yetmez. Satışların arttığı bir ayda tahsilat da artar, ama vadesi geçmiş alacak da büyüyor olabilir. Ekibin gerçekten iyi çalışıp çalışmadığını görmek için hem sonucu hem de o sonuca götüren işi ölçmek gerekir.
Bu yazıda tahsilat ekipleri için iki grupta toplanan 10 metriği anlatıyoruz: sonucu gösteren metrikler ve günlük operasyonu gösteren metrikler.
Sonuç metrikleri
1. Tahsilat etkinlik endeksi
Dönem içinde tahsil edilmesi gereken tutarın ne kadarının gerçekten tahsil edildiğini gösterir. Ortalama tahsilat süresine göre satış hacmindeki dalgalanmalardan daha az etkilenir; bu yüzden ekip performansı için güvenilir bir ölçüdür.
Formül: (Dönem başı alacak + Dönem içi kredili satış - Dönem sonu toplam alacak) / (Dönem başı alacak + Dönem içi kredili satış - Dönem sonu vadesi gelmemiş alacak) x 100
Örnek: Dönem başı alacak 1.000.000 TL, ay içindeki satış 800.000 TL, ay sonu toplam alacak 900.000 TL, bunun 500.000 TL'si henüz vadesine gelmemiş. Hesap: (1.000.000 + 800.000 - 900.000) / (1.000.000 + 800.000 - 500.000) = 900.000 / 1.300.000, yani yaklaşık %69. Tahsil edilebilir durumdaki her 100 TL'nin 69 TL'si tahsil edilmiş.
2. Ortalama tahsilat süresi
Bir satışın tahsil edilmesinin ortalama kaç gün sürdüğünü gösterir. Alacak tahsil süresi ya da İngilizce kısaltmasıyla DSO olarak da bilinir.
Formül: (Dönem sonu alacak / Dönem içi kredili satış) x Dönemdeki gün sayısı
Örnek: Ay sonu alacak 900.000 TL, aylık kredili satış 800.000 TL. Hesap: 900.000 / 800.000 x 30 = yaklaşık 34 gün. Ortalama vadeniz 30 günse ekip vadeye yakın tahsil ediyor demektir; vadeniz 15 günse ortada ciddi bir gecikme var.
Benzer bir sonuca alacak devir hızıyla da ulaşılır: yıllık kredili satış / ortalama alacak. 365'i bu sayıya böldüğünüzde ortalama tahsil süresini gün olarak bulursunuz.
3. Vadesi geçmiş alacak oranı
Formül: Vadesi geçmiş alacak / Toplam alacak x 100
Toplam alacağın ne kadarının gecikmede olduğunu gösterir. Tek başına bakıldığında yanıltabilir; vadesi gelmemiş satışların arttığı bir dönemde oran kendiliğinden düşer. Bu yüzden tutarla birlikte izlenmelidir.
4. 60 günü aşan alacak oranı
Formül: 60 günden fazla gecikmiş alacak / Toplam alacak x 100
Tahsil edilme ihtimali en hızlı düşen bölümü izler. Bu oranın aydan aya artması, ekibin yeni gecikmelere yetiştiği ama eski hesapları çözemediği anlamına gelir. Dilimlerin nasıl hesaplandığını yaşlandırma raporu rehberimizde anlattık.
5. Tutara göre ağırlıklı ortalama gecikme günü
Basit ortalama, 1.000 TL'lik ve 500.000 TL'lik iki gecikmeyi aynı ağırlıkta sayar. Ağırlıklı ortalamada her kalemin gecikme günü tutarıyla çarpılır, toplam tutara bölünür. Böylece büyük tutarlı gecikmeler sonuca gerçek ağırlıklarıyla yansır. Aynı mantığı ortalama vade hesaplama rehberimizde örnekle anlattık.
Operasyon metrikleri
Sonuç metrikleri neyin olduğunu, operasyon metrikleri ise neden olduğunu gösterir.
6. Ödeme sözü tutma oranı
Formül: Tarihinde ödenen ödeme sözleri / Vadesi gelen ödeme sözleri x 100
Ekibin aldığı sözlerin ne kadar gerçekçi olduğunu gösterir. Oran düşükse ya sözler fazla iyimser alınıyor ya da söz sonrası takip yapılmıyordur. Müşteri bazında izlendiğinde, sözünü sık tutmayan müşteriler risk analizinin önemli bir girdisi olur.
7. Ulaşma oranı
Formül: Ulaşılan müşteri / Aranan ya da mesaj gönderilen müşteri x 100
Ekip çok arama yapıyor ama sonuç alamıyorsa sorun çoğu zaman yanlış saat, yanlış kişi ya da güncel olmayan iletişim bilgisidir.
8. Kanal dönüşüm oranı
Her kanal (telefon, WhatsApp, e-posta, SMS) için gönderim sonrası belirli bir süre içinde ödeme yapan ya da ödeme sözü veren müşterilerin oranı. Hangi kanalın hangi gecikme kademesinde işe yaradığını gösterir. Kademelere göre hazır mesajlar için mesaj şablonları yazımıza bakabilirsiniz.
9. Görev kapanma süresi
Bir tahsilat görevinin açılmasından kapanmasına kadar geçen ortalama süre. Uzun süre açık kalan görevler genelde ya iş yükünün dengesiz dağıldığını ya da görevin net bir sonraki adımı olmadığını gösterir.
10. Kişi başına düşen portföy
Her ekip üyesinin sorumlu olduğu müşteri sayısı ve vadesi geçmiş alacak tutarı. Diğer metrikleri doğru yorumlamak için gereklidir: 40 müşteriyle %80 etkinlik ile 200 müşteriyle %70 etkinlik aynı performans değildir.
KPI'ları yorumlarken dikkat edilecekler
Tek metriğe hedef bağlamayın. Yalnız tahsil edilen tutara prim veren bir sistem, ekibi kolay ve büyük hesaplara yöneltir; küçük ama yaşlanan alacaklar ihmal edilir.
Mevsimselliği hesaba katın. Yıl sonu, bayram öncesi ve sezon geçişlerinde ödeme davranışı değişir. Bir ayı önceki ayla değil, geçen yılın aynı ayıyla da karşılaştırın.
Kişiyi değil süreci ölçün. Bir ekip üyesinin metrikleri düşükse önce ona düşen portföyün yaşına ve zorluğuna bakın.
Az ama düzenli izleyin. On metriği ayda bir izlemek, otuz metriği ara sıra izlemekten daha faydalıdır. Başlangıç için tahsilat etkinlik endeksi, ortalama tahsilat süresi, 60 günü aşan alacak oranı ve ödeme sözü tutma oranı yeterlidir.
Tahsilat Radar'da KPI takibi
Tahsilat Radar, ERP'deki açık kalemleri salt okunur olarak okur ve tahsilat operasyonunu aynı ekranda toplar. Gösterge panelinde vadesi geçmiş alacak toplamı, gecikme dilimleri ve vadesi geçmiş faturaların ortalama gecikme günü görünür. Ödeme sözleri tarih ve tutarıyla kaydedilir; söz verildikten sonra ERP'ye ödeme düşüp düşmediğine bakılarak sözün tutulup tutulmadığı izlenir ve sonuç müşterinin risk puanına yansır.
Ekip tarafında kullanıcı bazında yapılan aksiyonlar, alınan sözler, söz tutma ve ulaşılma oranı ve takip sonrası tahsilat raporlanır; görev bazında tamamlanma, ihmal ve SLA skoru izlenir. Raporların çoğu Excel ve PDF olarak alınabilir.
Tahsilat ekibinizin metriklerini kendi ERP verinizle görmek ister misiniz? Demo planlayın.
Önce ekranlara bakmak isterseniz: ekran turu →
← Tüm blog yazıları