← Blog

Ortalama vade hesaplama: formül, örnek ve Excel yöntemi

Farklı tarih ve tutardaki ödemeleri tek bir vadeye indirmenin formülü, adım adım örnek, Excel'de tek formülle hesap ve sık yapılan hatalar.

12 Ekim 20265 dakika okumaTahsilat Radar

Bir müşteri borcunu üç ayrı çekle ödemek istiyor: biri bir ay sonra, biri iki ay sonra, biri üç ay sonra. Tutarlar da farklı. Bu teklifin, örneğin iki ay vadeli tek bir ödemeden daha iyi mi daha kötü mü olduğunu nasıl anlarsınız? Ortalama vade tam olarak bu soruyu cevaplar.

Ortalama vade nedir?

Ortalama vade, farklı tarihlerde ve farklı tutarlarda yapılacak ödemelerin tek bir tarihe indirgenmiş halidir. Her ödeme, tutarı kadar ağırlık taşır: büyük tutarlı bir ödemenin vadesi ortalamayı kendine doğru çeker, küçük tutarlı bir ödemenin etkisi azdır.

Çek portföyünü değerlendirirken, müşteriyle ödeme planı konuşurken, farklı vadeli faturaları tek ödemeyle kapatırken ve satış koşullarını karşılaştırırken sık kullanılır.

Ortalama vade formülü

Ortalama vade (gün) = Toplam (Tutar x Gün) / Toplam Tutar

Buradaki "gün", seçtiğiniz bir başlangıç tarihinden (genelde bugün ya da fatura tarihi) her ödemenin vadesine kadar geçen gün sayısıdır.

Adım adım örnek

Bugün 1 Kasım ve müşteri üç çek veriyor:

ÇekTutarVadeye kalan günTutar x Gün
150.000 TL301.500.000
230.000 TL601.800.000
320.000 TL901.800.000
Toplam100.000 TL5.100.000

Ortalama vade = 5.100.000 / 100.000 = 51 gün. Yani bu üç çek, 1 Kasım'dan 51 gün sonrası olan 22 Aralık vadeli, 100.000 TL'lik tek bir ödemeyle eşdeğerdir.

Basit ortalama alınsaydı (30 + 60 + 90) / 3 = 60 gün çıkardı. Bu, en büyük çekin en kısa vadeli olduğunu yok sayar ve teklifi olduğundan kötü gösterirdi.

Excel'de ortalama vade hesaplama

Excel tarihleri arka planda sayı olarak tuttuğu için ortalama vade tarihini tek formülle bulabilirsiniz. A sütununa tutarları, B sütununa vade tarihlerini yazın (2. satırdan 4. satıra kadar). Sonucu C2 hücresine yazın:

=TOPLA.ÇARPIM(A2:A4;B2:B4)/TOPLA(A2:A4)

C2 hücresini tarih biçimine getirin; ortalama vade tarihi görünür. Bugünden kaç gün sonra olduğunu görmek için başka bir hücreye şunu yazın:

=C2-BUGÜN()

Bu hücreyi sayı biçiminde bırakın. İngilizce Excel'de formüllerin adı SUMPRODUCT, SUM ve TODAY'dir; ayraç noktalı virgül yerine virgüldür.

Ortalama vade nerelerde işe yarar?

Ödeme planı konuşurken. Müşterinin teklif ettiği taksitlerin ortalama vadesini hesaplayıp kendi kabul edilebilir sınırınızla karşılaştırırsınız. "Ortalama vadeyi 45 günün altında tutalım" demek, tek tek tarihler üzerinden pazarlık etmekten daha kolaydır.

Çek portföyünü değerlendirirken. Elinizdeki çeklerin ortalama vadesi, nakdin ne zaman gireceğini gösterir.

Faturaları tek ödemeyle kapatırken. Farklı vadeli birkaç faturanın ortalama vadesi, müşteriden hangi tarihte tek ödeme isteyeceğinizi belirler.

Satış koşullarını karşılaştırırken. İki farklı ödeme planı sunan iki müşteri teklifini ortalama vade üzerinden kıyaslayabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Basit ortalama almak. Tutarları hesaba katmayan ortalama, yukarıdaki örnekteki gibi yanlış sonuç verir.

Farklı başlangıç tarihleri kullanmak. Bütün kalemlerde gün sayısı aynı tarihten başlayarak sayılmalıdır.

Ödenmiş kalemleri dahil etmek. Kısmen ödenmiş bir faturada yalnız kalan tutar hesaba girmelidir.

Dövizli tutarları karıştırmak. Farklı para birimindeki tutarlar ya aynı para birimine çevrilmeli ya da ayrı ayrı hesaplanmalıdır.

Vadesi geçmiş kalemleri unutmak. Vadesi geçmiş bir kalemin gün sayısı eksi çıkar ve ortalamayı öne çeker. Bu doğrudur, ama gecikmiş alacağı ayrıca takip etmek gerekir; nasıl yapılacağını yaşlandırma raporu rehberimizde anlattık.

Ortalama vade ve vade farkı

Müşteri ödemesini ortalama vadeden daha geç yapıyorsa, aradaki süre için vade farkı gündeme gelebilir. Önce ortalama vadeyi bulup ardından gecikme süresi üzerinden vade farkını hesaplamak, birden fazla faturada en sade yöntemdir. Hesaplamanın ayrıntısı için vade farkı rehberimize bakabilirsiniz.

Tahsilat Radar'da vade takibi

Tahsilat Radar, ERP'deki açık kalemleri vadeleriyle birlikte okur ve her kalemin gecikme gününü kendiliğinden hesaplar; vadesi gelmemiş kalemlerde vadeye kalan gün görünür. Çek ve senetler ayrı bir ekranda izlenir: vade tarihi, tutar, tahsil edilen ve kalan tutar, yedi gün içinde vadesi gelecek kâğıtlar ve vadesi geçenlerin gecikme dağılımı tek bakışta görülür.

Vadelerinizi kendi ERP verinizle görmek ister misiniz? Demo planlayın.

Önce ekranlara bakmak isterseniz: ekran turu →

← Tüm blog yazıları

Ürünü kendi ERP'nizle görün.

Logo, DİA, Netsis ya da Mikro yapınız üzerinden kısa bir demo planlayalım; teklifi 24 saat içinde iletelim.